December 27, 2008
De dagen tussen Kerst en Nieuwjaar zijn voor mij altijd een beetje een interbellum. De stilte tussen twee bundels drukke, gezellige, intensieve dagen, zowel wat betreft mijn werk als wat betreft mijn sociale leven. Er moeten diensten worden voorbeid en gehouden en er moeten voldoende boodschappen in huis zijn voor de vele familie en vrienden die langs komen. En die tweede bundel ‘drukke dagen’ begint voor ons altijd al op 30 december – ik ben dan jarig.
Reflectie
Maar nu dus het interbellum. Een paar dagen van herstel en voorbereiding. Een moment van enige reflectie op het jaar dat bijna voorbij is. En omdat ik dit jaar 40 word, ook een beetje de balans van mijn leven tot dusver. Mijn omgeving vindt het een beetje raar, maar ‘40 jaar’ spreekt tot mijn verbeelding. Natuurlijk heeft dat te maken met mijn christelijke opvoeding: 40 jaar is in de bijbel het getal van een ‘voltooide periode’: een generatie, een tijd van voorbereiding, een reis door de woestijn, een tijd van boete. Na 40 jaar gebeurt er altijd wat nieuws.
Gaat dat ook in mijn leven gebeuren? Waren de afgelopen 40 jaren de voorbereiding voor wat komen gaat? Nee, ik verwacht niet dat plotseling alles anders gaat na aanstaande dinsdag. Maar dat veel van wat ik de afgelopen jaren heb mogen doen en meemaken in de komende jaren vrucht gaat dragen – ja, eerlijk gezegd hoop ik dat van harte. Ik zal je hier niet vermoeien met mijn persoonlijke bespiegelingen op mijn leven tot hier toe, maar laat je weten dat er op 30 december een heel dankbaar mens zijn verjaardag viert.
Oogst
[Pionier]
Wat bracht 2008 mij? Het was een jaar waarin voor mij veel dingen duidelijk werden. Bijvoorbeeld dat ik in de toekomst geen dominee zal zijn. O ja, ik heb hier tot op de dag van vandaag als pastor met veel liefde gewerkt in de Gereformeerde Kerk van Siddeburen en zal dat nog wel een tijdje doen. Maar ik kan mij onvoldoende verzoenen met de kerk zoals ze is om het daarin lang op één plek uit te kunnen houden. Er zullen mensen moeten zijn die het bestaande met liefde en toewijding kunnen koesteren en onderhouden en ik bewonder het talent dat daarvoor nodig is. Mijn bewogenheid en talent liggen meer in de zoektocht naar vernieuwing - de vernieuwing die onontbeerlijk is als we ook in de 21e eeuw nog kerk willen zijn. Ik ontdekte dit jaar meer dan ooit dat ik in hart en nieren een pionier ben. Dat betekent heel concreet dat ik in het komende jaar (of twee jaar) zal zoeken naar nieuwe plekken en nieuwe manieren om te werken – in de kerk.
[Kerk en verlangen]
In de kerk, jazeker. Want hoe ambivalent mijn verhouding tot de kerk ook mag zijn: daar, in de kerk, weet ik mij ‘geroepen’. Mijn vriend, de kluizenaar broeder Hugo, vertelde mij laatst dat hij weinig protestanten zoveel hoort spreken over ‘de kerk’ als mij. Hij heeft gelijk – ‘de kerk’ als geheel gaat mij ter harte. In de meer dan 250 weblogs, preken en artikelen van het afgelopen jaar werd dat ook opnieuw duidelijk. Vele stukjes gingen over de kerk en de series die ik schreef gingen allemaal over de kerk: ‘Kerk onderweg’, ‘Kerk in de netwerksamenleving’ en ‘Beelden van de kerk’. Er brandt een diep verlangen in mij om iets te mogen betekenen in de zoektocht van de kerk naar haar plek in de nog steeds veranderende 21e eeuwse samenleving.
[Tochtgenoten]
In dat verlangen blijk ik niet alleen te staan. Ook dat is een van de vreugdevolle ontdekkingen van 2008: ik heb tal van tochtgenoten ontmoet, binnen en buiten de kerk. Via internet of ‘in real life’, steeds weer kwamen er mensen op mijn pad in wie datzelfde diepe verlangen brandt om de kerk te maken tot een inspirerende plek van hoop en leven, van liefde en verzoening. Een plaats waar mensen van deze tijd en van onze generatie zich aangesproken weten en manieren vinden om op zoek te gaan naar het Koninkrijk van God. Ik ben deze nieuwe tochtgenoten dankbaar. Ontdekken dat je niet alleen bent in je verlangen en je zoektocht, maar omringd wordt door vele anderen, ontroert me meer dan ik je zeggen kan.
[Andries Knevel]
Uit het vele dat ik noemen kan uit de rijke ‘oogst’ van 2008 noem ik hier alleen nog de bijzondere ontmoeting met Andries Knevel. Ruim 10 jaar geleden, net voor mijn 30e verjaardag, stortte mijn ‘Kathedraal van Zeker Weten’ in: twijfel aan alles wat ik tot dan toe had geloofd en ik vreesde God erbij te verliezen. Dat laatste gebeurde vreemd genoeg niet, al heeft het me jaren gekost om daar weer woorden voor te kunnen vinden. Maar ik verloor er wel de ‘goedkeuring’ van tal van orthodoxe en ‘bijbelgetrouwe’ gelovigen bij. Afgeschreven, tweederangs, ketter.
Ik vond weliswaar mijn weg wel weer en ook toen kwamen tochtgenoten op mijn pad, maar ik wist mij afgesneden van een groot deel van de kerk en van mijn eigen, evangelisch-orthodoxe verleden. In de ontmoeting met Andries Knevel werd dat alles - na 10 jaar! – weer voelbaar. Dat we onze dagen van ontmoeting en gesprek met een hartelijke wederzijdse handdruk konden afsluiten was betekenisvol. In die handdruk raakten twee werelden elkaar – twee werelden in de kerk en twee werelden in mijn ziel. Ik ben er voorlopig nog niet over uitverteld.
Hier kun je de uitzending van Herberg de Verandering bekijken.
Vooruitblik
Laat ik daarom mijn vooruitblik daar maar mee beginnen. In de eerste week van januari zal ik mij zes dagen terugtrekken in de bossen van Barchum om een boekje te schrijven over twijfel en geloven, over afwijzing en verzoening. Geen groot werk, maar een pamflet met een bewogen appèl tot verzoening aan de randen van de kerk. De uitzending van Herberg de Verandering heeft honderden reacties opgeroepen van verwarde twijfelaars, geschonden gelovigen, zoekende zielen. Misschien kan het boekje helpen mensen de weg naar elkaar weer te laten vinden. Uitgeverij Boekencentrum zal het uitgeven, naar ik hoop in het voorjaar van 2009.
En ja, wat de toekomst verder brengen zal – niemand kan het zeggen. Zoals gezegd hoop ik van harte dat de jaren die gaan komen zich tot mijn eerste 40 jaar mogen verhouden zoals oogsten zich verhoudt tot zaaien. Ik verlang naar het bouwen van gemeenschappen, naar het vinden van nieuwe woorden voor en beelden van het Koninkrijk van God. Ik hoop een verkenner en een pionier te mogen zijn tussen andere verkenners en pioniers, op zoek naar een kerk voor de nieuwe tijd. Ik zal, als mij de tijd en gezondheid gegeven wordt, blijven schrijven en preken, netwerken en bouwen. Samen met mijn lieve vrouw en kinderen, samen met vrienden, familie, oude en nieuwe tochtgenoten.
Het nieuwe jaar wil ik ingaan in een houding van verwachting en openheid, ook als wegen onverwacht andere wendingen nemen. Met de bede die Jezus ons leerde: ‘Laat uw Koninkrijk komen, op aarde zoals in de hemel…’
Jou wens ik vrede en alle goeds voor het nieuwe jaar!
Boele P. Ytsma www.zoekendgeloven.nl