Na maanden van betrekkelijke ‘radiostilte’ meld ik me weer – hier via de Nieuwsbrief (vanaf nu een maandelijkse Nieuwsbrief) en ook op mijn weblog. De stille maanden stonden in het teken van rust en herbezinning en hebben mij goed gedaan. Graag praat ik even bij.
1. Herbezinning en rust
2. Eeuwige Moes en de weg terug
3. Vakantie in Tsjechië
4. Louterend lopen op het Pieterpad
5. Plannen en verlangen
1. Herbezinning en rust
Achteraf zeg ik: het moest er een keer van komen. De afgelopen jaren waren intensief en veeleisend. Een paar markeringspunten in die jaren zijn: de verkoop van ons bezin-ningshuis Beth Tikwah in 2004, vervolgens de start van Stichting De Nieuwe Akker in Veenhuizen (2005), de jaren van freelance werk (2005-2006), het onverwachte einde van De Nieuwe Akker en de start van mijn werk in de kerk (ook allemaal in 2006). En dan - zonder enige adempauze - de verhuizing naar Siddeburen en het begin van een nieuwe opwindende profes-sionele periode (januari 2007).
Veel verschuivingen en verander-ingen, veel dat mij heeft geraakt en soms heeft bezeerd. Ook in mijn denken en geloven veranderde er in deze periode veel. Wie mijn weblog terugleest tot het begin (oktober 2005), kan die veranderingen en verschuivingen wel traceren. Afgelopen april kwamen de losse eindjes en de open vragen plotseling op mij af: ben ik waar ik moet zijn? Doe ik wat ik wil en kan doen? Ben ik als pastor van een dorpskerk op mijn plek? Voel ik mij vrij om te zeggen wat ik zeggen wil? Toen de antwoorden op deze verontrustende vragen niet vanzelfsprekend kwamen, wist ik dat het tijd was voor herbezinning.
Wie mij langer volgt weet dat ik in het afgelopen jaar veel heb nagedacht over de vraag hoe we kerk kunnen zijn in een post-christelijke en postmoderne tijd. Hoe we als kerk op reis kunnen gaan (ik schreef er een serie weblogs over). Ik meen dat de tijd dringt, dat de kerk haar bestaans-recht verliest als ze niet verstaanbaar blijft in nieuwe tijden. Niet iedereen begreep mijn vragen en sommigen meenden dat ik onvoldoende oog had voor het goede in de kerk. Feit is dat deze vragen mij steeds dichter op de huid kwamen en mij onrustig en soms zelfs somber stemden.
De noodzaak was er – lichaam en geest gaven aan dat het tijd werd voor rust en bezinning - maar de vrijheid die daarvoor nodig is komt niet vanzelf. Toen ik de situatie ter sprake bracht heeft mijn kerkenraad er alles aan gedaan om mij te helpen – ik zou tijdelijk mijn werk neerleggen. Na enige aarzeling heb ik ook mijn internetwerkzaamheden neergelegd. En zo ontstond de ruimte waarin het herstel en de herbezinning kon plaatsvinden.
2. Eeuwige Moes en de weg terug
Het was in deze maanden van stil en teruggetrokken leven (hoewel er in mijn hoofd en hart nog altijd veel onrust huisde) dat de documentaire ‘Eeuwige Moes’ op televisie kwam. Kort na het onverwachte vertrek van mijn vriend en collega Ruurd Walrecht was regisseur Catherine van Campen met haar interviews begonnen en in de loop van bijna 2 jaar werkte ze aan haar film. Al bij de première van de film, op 24 november vorig jaar bij het IDFA in Amsterdam raakte mij het verhaal dat de film vertelt. Ik keek naar een stukje van mijn eigen geschiedenis dat tegelijk deel uitmaakte van de levens van anderen. Ik keek ernaar als naar het leven van een oude bekende…
Maar de vertoning van de film op de TV was een ervaring van weer andere aard. Nog geen uur na de uitzending kwamen de eerste mails binnen. Mensen die ontroerd waren, gegrepen door de eenzaamheid die spreekt uit de film. Hoewel het niet over mij ging, begrepen mensen die mijn voorgeschiedenis niet kenden, plotseling iets van mijn verlangen naar heelheid. En ook ikzelf zag opnieuw hoe een deel van mijn diepste verlangen was gesneuveld in dit onverkwikkelijke verhaal van onmacht en idealisme. In dit verhaal verloor ik niet alleen een vriend, maar ook een deel van mijzelf. Ik besloot weer op zoek te gaan naar dit deel.
Nee, ik vertel je geen verhalen van eind-goed-al-goed – ik heb geen eenvoudige antwoorden gevonden op de vraag naar het ‘hoe’. Kleine stappen zet ik (en zetten wij als gezin) om dit verloren deel van ons leven te hervinden. Ik wandel nu veel en zoek zo opnieuw het contact met de aarde. Vier keer per week kneed ik met de hand brooddeeg en bak de twaalf geurige broden die er wekelijks in ons gezin worden verorberd. Ik hervind er de vreugde die ik me herinner van de tijd van Beth Tikwah en van de tijd van De Nieuwe Akker. Maar het zijn kleine stapjes. De weg naar onze eigen tuin weet ik bijvoorbeeld nog niet goed te vinden – hoezeer verschilt een pastorietuin van de akkers in de bossen van Appelscha!
3. Vakantie in Tsjechië
En toen werd het zomer en brak de vakantie aan. Bij het ingaan van de schoolvakanties vertrokken wij als gezin voor drie weken naar Noord Bohemen (Tsjechië). Een gebied met prachtige natuur, kleinschalige landbouw en vergane glorie. We bewoonden een oud boerenhuisje in een kleine Tsjechische buurtschap. We reden door tarwe- en roggevelden, omzoomd met koren-bloemen, kamille en klaprozen. We zagen hoe oude boeren met eenvoudig materieel hun bloeiende graslanden maaiden. Het was slecht voor mijn hooikoorts, maar het was goed voor mijn geest. Deze band met de aarde, deze omgang met gewassen heb ik altijd gezocht.
Natuurlijk weet ik heel goed dat onze grootschalige economie eisen stelt aan de landbouw die deze boeren tot hopeloze nostalgie maakt. Wie 6 miljard mensen wil voeden kan het niet meer op deze manier doen. Maar ik heb ook opnieuw gezien wat er verloren ging toen de eenvoudige maaibalken werden vervangen door cyclomaaiers die 8 strekkende meter van stikstof verzadigd gras in één omgang omleggen. De beelden hebben zich in mij verankerd.
De vakantie heeft ons allemaal goed gedaan. We zijn veel op pad geweest. We hebben gewandeld door de heuvels, gepicknickt bij kasteelruïnes, gegeten op talloze terrasjes en ademloos door Praag geslenterd. Wie er nog van meegenieten wil, kan luisteren naar onze 8 podcasts ‘De Ytsma’s in Bohemen’.
Luister hier eens naar deel 1:
4. Louterend lopen op het Pieterpad
Thuisgekomen besloot ik nog een paar dagen alleen op pad te gaan. Alle gedachten van de afgelopen maanden, alle beelden die ik had opgeslagen, alle herinneringen aan vervlogen tijden, alle boeken, artikelen en websites die ik had gelezen – het moest bezinken en verwerkt worden. Drie dagen lang was ik onderweg van Pieterburen, via Groningen en Zuidlaren naar Rolde – de eerste vier etappes van het Pieterpad. Onverwoestbaar vrolijk werd ik ervan. Al de landschappen die zich langzaam aan je tonen, alle onverwachte ont-moetingen met wandelmaten, de vermoeidheid en het zweet – ik heb er ongelofelijk van genoten.
Boek van de maand Augustus: Lopen loutert Michel Jourdan & J. Vigne
‘Lopen loutert’ – zo zegt de titel van het boekje dat ik meegenomen had (boek van de maand augustus). Het is waar: lopen loutert de geest en maakt de weg vrij om dichter bij je gevoel te komen. Ik dacht dat ik op pad ging om na te denken – het tegendeel bleek het geval. Juist omdat het nadenken al wandelend stopt komen inzichten uit een diepere laag van je leven aan de oppervlakte. Het was prachtig om te ervaren hoe, als ware het een oprisping (excuus voor het plastische voorbeeld), ideeën en beelden opwelden vanuit mijn buik. Ideeën en beelden die juist geen kans hadden gekregen door mijn krampachtige pogingen om na te denken.
Ik hervond, stappend over stoffige zandpaden, het vertrouwen dat de stilte meer vertellen kan dan uren van gesprek en studie. In de komende weken zal ik daarover nog wel eens schrijven op mijn weblog.
5. Plannen en verlangen
De tijd van herbezinning is nog niet voorbij. Wel pak ik in augustus langzaam een aantal taken op. Op mijn weblog zal ik weer gaan schrijven (misschien niet zo intensief als voorheen, maar dat zal wel blijken). Zondag 10 augustus zal ik voorgaan in een kerkdienst en daar verheug ik mij bijzonder op. Het zal volgende week ook weer een aflevering van ‘Onderweg naar Zondag’ opleveren.
In de weken die komen zal ik dan mijn werk gaandeweg weer hervatten. Hoewel, niet alles zal ik weer oppakken. Ik ben gaan zien dat ik helderder keuzes zal moeten maken. Niet alles wat ik doe en deed was voor mij bestemd. Er zijn taken die ik zal overlaten aan anderen om mij met meer toewijding te kunnen wijden aan de dingen die bij mij horen.
Heel veel concrete plannen kan ik je nog niet vertellen, daarvoor is het nog te vroeg. Zoals gezegd zal de Nieuwsbrief nu maandelijks worden. Daarmee zal hij ook korter worden. Ik wil je middels de Nieuwsbrief niet alleen vertellen over mijn leven, maar je ook attent maken op zaken die in de afgelopen maand op de website zijn verschenen: weblogs, artikelen, podcasts, preken, links.
Maar ook zaken die mij in de kerk en op het web zijn opgevallen zal ik vertellen. Ik zal je elke maand een boek aanbevelen en er misschien een bespreking van aanreiken. Al met al zal het je de kans geven meer betrokken te raken bij Zoekend Geloven zonder er zelf meer voor te hoeven doen.
De keuzes die ik maken moet (zowel hier op mijn website, als in mijn werk in de kerk) zullen in hoge mate bepaald worden door mijn diepste verlangen. Verlangen naar heelheid en eenvoud. Verlangen naar authentiek en vrij geloven (‘vroom en vrolijk’). Verlangen naar nieuwe beelden en nieuwe woorden voor het oude verhaal. Verlangen naar nieuwe, eigentijdse vormen van kerkzijn. En achter dat alles gaat een onrust schuil – verlangen is dan het goede woord niet meer –, de onrust die gewekt wordt door woorden van Jezus, die mij nooit weer zullen loslaten: ‘Kom achter mij en volg mij’.
‘Spreek Gij dan tot mijn hart en zeg
dat het zo goed is, dat die weg
ook door uw zoon gegaan is.
En dat uw land, naar alle kant,
niet ver bij mij vandaan is.’
